เมนูหลัก

ฝากร้าน

มะนาว

l12
ภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต

ชื่อวิทยาศาสตร์  : Citrus aurantifolia (Christm) Swing.
วงศ์  : Rutaceae
ชื่อท้องถิ่น  : ส้มมะนาว มะลิว (เชียงใหม่)
ลักษณะของพืช  : เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก ทรงพุ่ม มีหนามตามต้น ก้านใบสั้น  ตัวใบรูปร่างกลมรี สีเขียวใบไม้ ขอบใบหยัก เล็กน้อย ปลายและโคนใบมน ขยี้ไปดมดูจะมีกลิ่นหอม ดอกเล็กสีขาวอมเหลือง หอมอ่อนๆ ผลกลมเปลือกบางเรียบ มีน้ำมาก รสเปรี้ยวจัด เปลือกผลมีน้ำมันกลิ่นหอม รสขม
การปลูก  : นิยมปลูกด้วยการใช้กิ่งตอน มะนาวขึ้นได้ในดินทุกชนิด โดยเฉพาะดินร่วนซุย และระบายน้ำได้ดี  ควรปลูกในฤดูฝน วิธีปลูกใช้กิ่งตอนปลูกในหลุม ใช้ปุ๋ยหมักรองเอาไว้ก้นหนึ่งก่อน ช่วงที่ปลูกใหม่ๆ จะต้องรดน้ำทุกวันถ้าฝนไม่ตก ควรหาอะไรมาบังเป็นร่มเอาไว้ก่อนที่ต้นจะแข็งแรงดี
ส่วนที่ใช้เป็นยา  : เปลือกและน้ำในผล
ช่วงเวลาที่เก็บเป็นยา  : ช่วงผลแก่จัด
รสและสรรพคุณยาไทย  : เปลือกผล  รสขม ช่วยขับลมได้ดี น้ำของผลมะนาวเปรี้ยวจัด เป็นยาขับเสมหะ เมื่อเด็กหกล้มหัวโน ใช้น้ำมะนาวผสมกับดินสอพองพอกบริเวณที่โนจะทำให้เย็น และยุบลงเร็ว
ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์  : ผิวเปลือกของมะนาวมีน้ำมันหอมระเหย " โวลาทิล " มีฤทธิ์ขับลม  แก้ท้องอืดเฟ้อได้ ส่วนน้ำมะนาวก็มีสารเคมีหลายชนิด เช่น  Slaronoid. Organic acid. citral และวิตามิน ซี ฯลฯ น้ำมะนาวมีฤทธิ์รักษาโรคลักปิดลักเปิด เนื่องจากมีวิตามิน ซี สูง ส่วนฤทธิ์ ในการแก้ไป ขับเสมหะ เนื่องจากกรดที่มีอยู่ในน้ำมะนาว กระตุ้นให้มีการขับน้ำลายออกมาทำให้เกิดอาการชุ่มคอจึงลดอาการ ไอลงได้
วิธีใช้  : เปลือกมะนาวและน้ำมะนาวใช้เป็นยาได้ โดยมีรายการใช้ดังต่อไปนี้คือ
เปลือกมะนาวรักษาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด นำเอาเปลือกมะนาวของผลสดมาประมาณครึ่งผล คลึงหรือทุบเล็กน้อยพอให้น้ำมันออก ชงน้ำร้อนดื่มเวลามีอาการ
น้ำมะนาวเข้มข้น ใส่เกลือเล็กน้อยจิบบ่อยๆ หรือจะทำเป็นน้ำมะนาว ใส่เกลือและน้ำตาล ปรุงให้รสเข้มข้นพอสมควร ดื่มบ่อยๆ ก็ได้อีก เช่นเดียวกัน อร่อย ชุ่มคอ อย่าลืมใส่น้ำแข็งทุบลงไปด้วยเป็น " น้ำมะนาวเย็น "
คุณค่าทางด้านอาหาร  : มะนาวเป็นเครื่องปรุงรสอาหารไทยที่ขาดเสียมิได้ น้ำพริกกะปิ  ส้มตำ ต้มยำต่างๆ  ยำทุกชนิด ลาบ และอีกมากมาย หลายอย่างจะต้องใช้น้ำมะนาว ด้วยเสมอจึงจะเกิดรสดี อร่อยสุดๆ นอกจากนี้น้ำมะนาวก็ยังเอาไปทำเป็นน้ำผลไม้ได้ดังกล่าวมาแล้วข้างต้น อร่อย ชุ่มคอ ชื่นใจ ร่างกายจะมีความรู้สึกว่า เกิดอาการสดชื่นยิ่งขึ้นนิยมดื่มกันโดยทั่วไป
ประโยชน์ของน้ำมะนาวที่รู้จักกันดี คือ วิตามินซี สูงมาก รักษาโรคเลือดออกตามไรฟัน ได้ดีอีกด้วย  แต่วิตามินซี ก็สลายตัวได้ง่าย เมื่อถูกความร้อนจึงต้องระมัดระวังในการปรุงอาหาร
มะนาวมีประโยชน์มากมาย เวลาที่คนไทยขาดมะนาวจะเกิดเรื่องเดือดร้อนกันมาก ดังที่ปรากฎมาแล้วในครั้งอดีตที่มะนาวแพงผลละสิบกว่าบาทนั้น ผู้คนบ่นกันทั่วประเทศไทย  เพราะเป็นหน้าแล้งมะนาวออกผลน้อยนั่นเอง


ที่มา : รักษาโรค ด้วยสมุนไพร " ยุวดี  จอมพิทักษ์ "